คุ้มเจ้าแก้วสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ.๒๔๗๐ เป็นเรือนไม้แบบพื้นเมืองเชียงใหม่ ยกใต้ถุนสูง มีระเบียงโดยรอบ ด้านหน้าเป็นชานกว้าง มีห้องโถงกลางและห้องบรรทม ด้านหลังมีชานเชื่อมกับเรือนครัว มีบันไดขึ้นลงทางด้านหลัง พื้นที่โดยรอบประมาณ ๕ ไร่ เดิมเคยมียุ้งข้าวและโรงเรือนพักของผู้ติดตาม คุ้มเจ้าแก้วตั้งอยู่ปากทางเข้าวัดศรีนวรัฐ (ทุ่งเสี้ยว) ทางทิศตะวันออกของคุ้มซึ่งติดกับห้องบรรทม จะมีต้นลำดวนและต้นมะปรางขนาดใหญ่ซึ่งพระราชชายาเจ้าดารารัศมีได้ทรงปลูกไว้

               คุ้มเจ้าแก้วเป็นที่ประทับแรมของเจ้าแก้วนวรัฐ ในคราวออกตรวจเยี่ยมราษฎร และดูแลการเก็บเกี่ยวข้าวในที่นาของพระองค์ที่บ้านทุ่งเสี้ยว นอกจากนี้ยังใช้เป็นที่ประทับครั้นเมื่องานฉลองปอยหลวงวัดศรีนวรัฐ(ทุ่งเสี้ยว) ที่พระองค์ได้ทรงปฎิสังขรณ์ขึ้นมา ซึ่งได้ทรงโปรดให้ใช้ชื่อวัดและโรงเรียนให้สอดคล้องกับนามของพระองค์ คือ วัดศรีนวรัฐ และ โรงเรียนชุมชนบ้านทุ่งเสี้ยว(นวรัฐ)

ชานด้านนอกทางทิศตะวันตกจากบรรไดทางขึ้นด้านหลัง

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

ห้องบรรทมภายในคุ้ม หากมองออกไปนอกหน้าต่างจะเห็นต้นลำดวน

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

ชานด้านหน้าคุ้มใช้เป็นที่ประทับพักผ่อนเป็นประจำ พร้อมกันนี้ได้ทรงโปรดให้มีการบรรเลงสะล้อซอซึง, ฟ้อนเล็บ และการแสดงต่างๆ ของชนบทให้บรรดาคณะผู้ติดตามเสด็จได้ชม

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

ชานหลังบ้านถัดจากทางขึ้นลงด้านหลังคุ้ม

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

ชานเชื่อมกับเรือนครัว

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

ระเบียงทางขึ้นลงคุ้ม

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

โต๊ะเครื่องแป้งภายในห้องบรรทม

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

ห้องโถงภายในตัวคุ้มมีหิ้งพระเล็กๆ แบบล้านนาอยู่บนฝาผนังห้อง

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

ห้องทรงงานถัดจากห้องบรรทมทางด้านทิศตะวันออก

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

บรรไดขึ้นลงคุ้มซึ่งอยู่ทางด้านหลัง เป็นทางขึ้นลงเดียวของคุ้ม

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

ต้นลำดวนซึ่งพระราชชายาดารารัศมีทรงปลูกไว้ทางด้านทิศตะวันออก

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

ผู้สนใจสามารถขอเข้าชมโดยขออนุญาตผู้ดูแลสถานที่เสียก่อน และทางคุ้มมีโครงการจัดทำเป็นพิพิธภัณฑ์
เพื่อน้อมลำรึกถึงเจ้าหลวงองค์สุดท้ายของเมืองเชียงใหม่ต่อไป